چرا برای نصب پمپ باید از شیر یک طرفه (چک ولو ) Check Valve استفاده کنیم ؟

چرا برای نصب پمپ باید از شیر یک طرفه (چک ولو ) Check Valve استفاده کنیم ؟

 توجه:  این مقاله در خصوص شیر یکطرفه  پمپ توسط شرکت تامین تجهیزات آوادیس (نماینده انحصاری پمپ های سی ان پی در ایران) تهیه گردیده است و در صورت کپی برداری کلیه حقوق مادی و معنوی آن با ذکر منبع اخذ بلامانع است.

 

انواع شیرهای  یکطرفه (چک ولو ) Check Valve

دسته بندی های چک ولو یا همان شیر یک طرفه عبارتند از:

• Ball Check (بال چک ولو )
• Swing Check(سوینگ چک ولو)
• Angle Check (آنجل چک ولو )
• Lift Check (لیفت چک ولو )
• In-line Lift Check (این لاین چک  ولو )
• Stop Check (استپ چک ولو )
• Vertical Lift check (ورتیکال لیفت چک ولو )
• Tilting Disk Check (تیلتینگ دیسک چک ولو )
• Compressor check Valves (کمپرسور چک  ولو )

شیرهای یک طرفه Check Valve : اهمیت و کاربرد در سیستم‌های پمپاژ

شیرهای یک طرفه در صنعت، که به عنوان شیرهای غیرقابل برگشت نیز شناخته می‌شوند، ازاجزای کلیدی در سیستم‌های پمپاژ و لوله‌کشی به شمار می‌روند. این شیرها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که اجازه عبور مایع را تنها در یک جهت می‌دهند و از برگشت آن جلوگیری می‌کنند. در این مقاله، به بررسی مفهوم، انواع، کاربردها و مزایای شیرهای یک طرفه در سیستم‌های پمپاژ می‌پردازیم.

• تعریف شیر یک طرفه

شیر یک طرفه یک دستگاه مکانیکی است که به منظور کنترل جریان مایعات در یک سیستم لوله‌کشی طراحی شده است. این شیرها به گونه‌ای عمل می‌کنند که مایع تنها در یک جهت عبور کند و از برگشت آن جلوگیری نمایند. این ویژگی به حفظ فشار و کارایی سیستم کمک می‌کند.

• انواع شیرهای یک طرفه

شیرهای یک طرفه  Check Valve به چند نوع اصلی تقسیم می‌شوند:

• شیر یک طرفه فنری: این شیرها دارای یک فنر هستند که به باز و بسته شدن سوپاپ کمک می‌کند و معمولاً در سیستم‌های صنعتی استفاده می‌شوند.
• شیر یک طرفه دیافراگمی: این نوع شیرها از یک دیافراگم برای کنترل جریان استفاده می‌کنند و معمولاً در سیستم‌های با فشار پایین کاربرد دارند.
• شیر یک طرفه سوپاپی: این نوع شیرها از یک سوپاپ برای جلوگیری از برگشت مایع استفاده می‌کنند و در سیستم‌های پمپاژ با فشار بالا رایج هستند.

کاربردهای شیرهای یک طرفه

شیرهای یک طرفه در انواع مختلفی از کاربردها مورد استفاده قرار می‌گیرند، از جمله:

• سیستم‌های آبرسانی: در سیستم‌های آبرسانی شهری و صنعتی برای جلوگیری از برگشت آب به منبع استفاده می‌شوند.
• پروژه‌های کشاورزی: در سیستم‌های آبیاری برای جلوگیری از برگشت آب و آلودگی منابع آب.
• سیستم‌های گرمایش و سرمایش: در سیستم‌های HVAC برای کنترل جریان مایعات و جلوگیری از برگشت آن‌ها.
• صنایع شیمیایی و نفتی: در فرآیندهای صنعتی برای جلوگیری از آلودگی و حفظ کیفیت محصولات.

مزایای استفاده از شیرهای یک طرفه

• عملکرد مطمئن: این شیرها به طور معمول دارای عملکرد مطمئن و پایداری هستند و نیاز به تعمیرات مکرر ندارند.
• کاهش خطر آلودگی: با جلوگیری از برگشت مایع، خطر آلودگی منابع آب و مایعات کاهش می‌یابد.
• جلوگیری از برگشت مایع: یکی از اصلی‌ترین مزایای شیرهای یک طرفه، جلوگیری از برگشت مایع به سمت منبع است که به حفظ فشار و کارایی سیستم کمک می‌کند.
• ساده و کم‌هزینه: شیرهای یک طرفه معمولاً طراحی ساده‌ای دارند و هزینه نصب و نگهداری آن‌ها نسبت به سایر شیرها کمتر است.

 

نکات مهم در انتخاب و نصب شیرهای یک طرفه

• انتخاب مناسب: انتخاب نوع و اندازه مناسب شیر یک طرفه بر اساس نوع مایع، فشار و دبی جریان بسیار اهمیت دارد.
• مکان نصب: شیر باید در مکانی نصب شود که دسترسی به آن آسان باشد تا در صورت نیاز به تعمیر یا تعویض، مشکلی ایجاد نشود.
• بازرسی منظم: بازرسی و نگهداری منظم شیرهای یک طرفه به حفظ کارایی و عملکرد بهینه سیستم کمک می‌کند.

شیرهای یک طرفه چک ولو به عنوان یک جزء حیاتی در سیستم‌های پمپاژ و لوله‌کشی، نقش مهمی در کنترل جریان مایعات و جلوگیری از برگشت آن‌ها ایفا می‌کنند. با انتخاب و نصب صحیح این شیرها، می‌توان از عملکرد بهینه سیستم‌های پمپاژ اطمینان حاصل کرد و هزینه‌های نگهداری را به حداقل رساند. بنابراین، استفاده از شیرهای یک طرفه  Check Valve به عنوان یک راه‌حل مؤثر در مدیریت و نگهداری سیستم‌های پمپاژ توصیه می‌شود.

شیرآلات صنعت آب متعلقاتی از سامانه های انتقال و توزیع آب هستند که عمدتا برای کنترل جریان، فشار و هوا به کار میروند. قطع و وصل جریان، کنترل بده، انحراف جریان، کنترل فشار و یا تخلیه هوا از اهم عملکرد شیرها هستند.

شیرآلات مصرفی در صنعت آب با توجه به ماهیت خاص، با سایر شیرآلاتی که در صنعت نفت، پتروشیمی، نیروگاهی و … استفاده میشوند تفاوتهایی دارند.

اکنون به بررسی انواع شیرهای یکطرفه Check Valve میپردازیم :

شیرهای یکطرفه در حالت کلی برای جلو گیری از جریانهای برگشتی (معکوس) به کار برده می شوند و در طول لوله مکش تلمبه نصب می گردند تا بخش رانش تلمبه را پر نگه دارند و بدین وسیله به عملکرد آن کمک کنند .

شیر یکطرفه همچنین در لوله های متصل به سامانه های ثانویه (مثل انشعابات) که ممکن است فشار آنها بیش از سامانه اصلی شوند به کار می رود تا مانع از ورود سیال از سامانه ثانویه به بخش اصلی شود. شیر یکطرفه باید به آسانی در برابر جریان رو به جلو باز شود و افت فشار کمی در حالت تمام باز داشته باشد و همچنین مانع ایجاد ضربه قوچ پمپ گردد.

 شیرهای یک طرفه از نظر کلی به دو دسته تقسیم میشوند :

الف – شیرهای یکطرفه Check Valve که با فشار استاتیک جریان بسته می شوند .

ب – شیرهای یکطرفه Check Valve که توسط اهرم خارجی بسته می شوند .

شیرهای یکطرفه اهرم دار مانع از بسته شدن سریع شیر توام با صدا و در نتیجه بر خورد شدید دیسک با نشیمن شیر میشوند. در سیستم هایی  با تغییر سرعت زیاد به خصوص در ایستگاه های پمپاژ استفاده از شیرهای یکطرفه لولایی ساده بهتر است استفاده نشود و بهتر است از شیرهای یکطرفه سوپاپی فنردار و یا با اهرم خارجی استفاده شود.

 در حالت کلی شیرهای یکطرفه باید به نحوی زیر عمل کنند : قبل از انعکاس موج فشار منحنی از انتهای خط لوله بسته شوند .

 -نوسانات سریع قطعه متحرک شیر وجود نداشته باشد .

– شیرهای یکطرفه برحسب نوع حرکت قطعه در داخل بدنه شیر، به سه دسته کلی تقسیم میشوند :

شیرهای یکطرفه Check Valve بالارونده

.جهت حرکت قطعه متحرک در این نوع شیر، عمود بر صفحه نشیمن شیر است

مزیت شیرهای یک طرفه بالارونده بر دیگر انواع شیرهای یک طرفه آن است که با بالا بردن دیسک به مقدار کم، شیر در حالت تمام باز قرار میگیرد.

 بنابراین شیرهای یکطرفه بالارونده به طور سریع بسته میشوند. این شیرها با محور دو طرفه به دلیل طراحی خاص قابلیت نصب در کلیه زوایا را دارند. در سامانه های پمپاژ به دلیل بسته شدن بسیار سریعتر شیرهای یک طرفه بالارونده قویا توصیه میشود که از این نوع شیرهای یک طرفه به جای سایر انواع استفاده شود تا از تشدید پدیده ضربه قوچ آب به دلیل کوبیده شدن دیسک شیر یکطرفه به نشیمن خود جلوگیری به عمل آید.

در بعضی از شیرهای یک طرفه بالارونده نیروی بسته شدن شیر توسط یک فنر تامین میشود تا بتوان شیر را در وضعیتهای غیر از افقی نیز نصب کرد که آببندی کامل به دست میدهند. شیرهای یکطرفه بالارونده انواع مختلفی دارند که عمدتا میتوان به شیرهای یک طرفه بالارونده دیسکی، پیستونی، و کروی اشاره کرد.

شیر یکطرفه لولایی

در شیر یک طرفه لولایی قطعه متحرک بهصورت دیسکی است که معمولا در حول لولایی که محور آن در بالای نشیمن شیر قرار دارد می چرخد. در برخی موارد شیر بادبزنی نیز گفته می شود.

شیر یک طرفه معمولا در موقعیت افقی نصب میشود. لیکن در موارد نصب به صورت عمودی باید از موانع حرکت دیسک جلوگیری به عمل آورد. برای افزایش سرعت بسته شدن شیر میتوان از اهرم و وزنه ویا فنر استفاده کرد. از نصب شیر یک طرفه به صورت عمودی در مواردی که آب مواد جامد معلق دارد، باید خودداری نمود.

شیر یکطرفه دورانی

در شیر یکطرفه دورانی قطعه متحرک حول نقطه ای که بین مرکز و لبه بالایی دیسک قرار دارد، چرخش میکند.

شیر یک طرفه دورانی به طور سریع بسته می شود. زیرا دیسک مسافت کوتاهی را از حالت تمام باز تا بسته طی می کند، شیر مجهز به فنری است که باعث افزایش سرعت بسته شدن شیر می شود. بعضی از شیرهای یک طرفه دورانی می توانند به عنوان شیرهای پروانه ای.نیز عمل نمایند، لذا توصیه می شود که از این شیر در مواردی استفاده شود که امکان به کارگیری شیر یک طرفه لولایی وجود نداشته باشد.

check valves برای جلوگیری از بازگشت سیال در یك سیستم پایپینگ در نظر گرفته می شوند .این شیر توسط جریان سیال در خطوط انتقال عمل می كنند.فشار سیال عبوری از درون لاین باعث بازشدن ولو گردیده و هرگونه برگشت سیال باعث بسته شدن شیر خواهد شد.

دلایل استفاده از شیر های یک طرفه  در صنعت و وسائل خانگی به شرح زیر می باشد.

الف- شیر یکطرفه در منازل : روی ورودی آب را به طرف ساختمان قرار می دهند که در صورت قطع آب مقدار آبی که در وسایل خانگی و داخل لوله ها ذخیره شده به لوله اصلی باز نگردد.

ب- شیر یکطرفه روی لوله ورودی آب گرمکن ها قرار می دهند که بر اثر قطع آب و یاشکستن لوله در داخل ساختمان آب ذخیره شده در مخزن آب گرمکن خالی نگردد .

ج- شیر یکطرفه در پالایشگاه ها را روی لوله خروجی تلمبه قرار می دهند که پس از انتقال مقدار لازم مواد نفتی ، و بستن تلمبه یا خاموش شدن اضطراری تلمبه مواد ارسال شده نتواند برگردد زیرا در اثر برگشت علاوه بر هدر رفتن انرژی مصرف شده برای ارسال آن ممکن است طرف دریافت کننده مواد را نیز با کمبود فوری مواجه سازد.

همین طور ممکن است فشار مایع برگشتی که از همان مسیر رفته معکوس شود و در نتیجه تلمبه گریز از مرکز را با سرعت فزاینده بچرخاند و سرعت آنقدر زیاد شود که تلمبه داغ شده از کار بیفتد و یا حتی منفجرشود .

طرز کار آنها به این صورت می باشد که فشار مایع یا گاز دریچه شیر را بلند می کند و باعث عبور مایع یا گاز می شود تا زمانی که فشار زیر دریچه بیشتر از فشار روی آن باشد شیر باز می ماند و عبور مایع یا گاز ادامه می یابد.

اگر به هر علتی فشار زیر دریچه کمتر از فشار روی آن شود وزن خود دریچه و فشار موادی که قصد برگشتن دارند باعث بسته شدن شیر و جلوگیری از برگشت مواد می شود .

به دلیل وجود قطعات مشابه و بی کیفیت و تقلبی در بازار پیشنهاد میگردد شیر یکطرفه مورد نیاز خود را به صورت پک اصلی و اورجینال از ما و یا نمایندگی های مجاز ما تهیه فرمایید.

این مقاله توسط شرکت تامین تجهیزات آوادیس در باره شیر یک طرفه  (نماینده انحصاری پمپ های سی ان پی در ایران) تهیه و گرد آوری گردیده است و در صورت کپی برداری کلیه حقوق مادی و معنوی آن با ذکر منابع اخذ بلامانع است.