در بازار ایران، بال‌ولو (Ball Valve) معمولاً با نام‌های دیگر هم شناخته می‌شود:

🔸 نام‌های متداول

• شیر گویی

• شیر توپی (رایج‌ترین معادل)

• شیر ربع‌گرد

• شیر قطع‌کن سریع

در فروشگاه‌های لوله‌کشی معمولاً وقتی بگویید «شیر توپی» دقیقاً همین مدل را نشان می‌دهند.

انواع بال ولو

انواع بال ولو (Ball Valve) را می‌توان بر اساس ساختار بدنه، نوع اتصال، جنس، تعداد راه‌ها و نوع عملگر دسته‌بندی کرد. در ادامه همه رایج‌ترین انواع را کامل و دسته‌بندی‌شده می‌گذاریم:

🔵 1. انواع بر اساس ساختار بدنه (Body Design)

1) یک‌تکه (One-Piece)

• ارزان‌ترین نوع

• نشتی کم

• معمولاً غیرقابل تعمیر

2) دو‌تکه (Two-Piece)

• رایج‌ترین مدل در بازار

• امکان باز شدن و سرویس محدود

3) سه‌تکه (Three-Piece)

• مناسب صنایع

• قابل تعمیر کامل بدون باز کردن لوله‌ها

• بهترین برای فشار و دمای بالا

🔵 2. انواع بر اساس تعداد راه‌ها (Ports)

1) دو راهه (2-Way)

• معمولی‌ترین نوع

• فقط قطع/وصل جریان

2) سه راهه (3-Way)

• نوع L-Port → تغییر مسیر جریان

• نوع T-Port → مخلوط کردن یا تقسیم جریان

3) چهار راهه (کم‌یاب‌تر)

• کاربردهای خاص صنعتی

🔵 3. انواع بر اساس نوع اتصال به خط

1) دنده‌ای (Threaded)

• رایج در لوله‌کشی خانگی و تجاری

2) فلنچی (Flanged)

• برای سایز بالا و فشار بالا

3) جوشی (Welded: BW/SW)

• برای خطوط دائم و فشار بالا

4) کلمپی (Clamp – مخصوص صنایع غذایی)

• برای بهداشت بالا و تمیزکاری سریع

🔵 4. انواع بر اساس جنس

1) برنجی (Brass)

• رایج‌ترین در ساختمان

• مناسب آب و گاز فشار کم

2) استنلس استیل (304/316)

• مقاوم در خوردگی

• صنایع نفت، گاز، شیمیایی

3) فولادی (Carbon Steel)

• فشار بالا، صنایع سنگین

4) PVC یا UPVC

• سبک و ضدزنگ

• مناسب آب و مواد شیمیایی سبک

5) تفلونی (PTFE-lined)

• برای سیالات بسیار خورنده

6) چدنی (Cast Iron Ball Valve)

• در برابر ضربه و فشارهای ناگهانی مقاومت کمتری دارد
• برای فشارهای خیلی بالا مناسب نیست

کاربردهای معمول بال‌ولو چدنی:

• خطوط آب شهری

• سیستم‌های تهویه (HVAC)

• صنایع با فشار متوسط

• خطوط سایز بزرگ که قیمت استیل/فولاد خیلی بالا می‌شود

انواع بال‌ولو چدنی:

معمولاً به‌صورت:

• فلنچی (Flanged)

• بدنه چدن خاکستری یا داکتیل (GG25 / GGG40)

• توپی استیل یا برنجی

ساختار اغلب دو‌تکه یا سه‌تکه است.

🔵 5. انواع بر اساس عملگر (Actuation)

1) دستی (Handle – Lever)

• رایج‌ترین نوع

2) گیربکسی (Gear Operated)

• برای سایزهای بزرگ

3) برقی (Electric Actuated)

• کنترل اتوماتیک

4) پنوماتیک (Pneumatic Actuated)

• سرعت بالا

• کاربرد در اتوماسیون صنعتی

بال ولو آیا در ساخت بوسترپمپ هم استفاده میشود؟

بله، بال‌ولو (Ball Valve) در ساخت و نصب بوسترپمپ‌ها کاملاً استفاده می‌شود و یکی از قطعات ثابت این سیستم‌هاست.

🔵 چرا بال‌ولو در بوسترپمپ استفاده می‌شود؟

در بوسترپمپ‌ها نیاز است که:

• هر پمپ به‌صورت مجزا از مدار خارج یا وارد مدار شود

• هنگام تعمیر یا سرویس، جریان آب به پمپ قطع شود

• در صورت خرابی یک پمپ، باقی پمپ‌ها بتوانند کار کنند

به همین دلیل بال‌ولو بهترین انتخاب برای قطع‌و‌وصل سریع و مطمئن جریان است.

🔧 محل نصب بال‌ولو در بوسترپمپ

معمولاً در سه نقطه استفاده می‌شود:

✔️ ۱) ورودی هر پمپ

تا بتوان جریان ورودی آن پمپ را قطع کرد.

✔️ ۲) خروجی هر پمپ

برای جدا کردن کامل پمپ از خط فشار بالا هنگام سرویس.

✔️ ۳) ورودی و خروجی کل بوسترپمپ (اصلی)

برای قطع کل سیستم هنگام تعمیرات اساسی.

⭐ چه نوع بال‌ولویی در بوسترپمپ استفاده می‌شود؟

• برنجی (برای ساختمان‌ها و فشارهای معمول)

• استیل 316 (برای فشار بالا و آب تصفیه‌خانه‌ها)

• چدنی فلنجی (در ظرفیت‌های بزرگ و قطر لوله زیاد)