لرزه‌گیر چیست

لرزه‌گیر چیست و چه کاربردی دارد؟

لرزه‌گیر وسیله‌ای است که برای کاهش و مهار لرزش‌ها، ارتعاشات و تکان‌ها در سازه‌ها و تجهیزات مختلف استفاده می‌شود. این وسیله با جذب و مستهلک کردن انرژی ناشی از لرزش، از انتقال آن به سایر بخش‌ها جلوگیری می‌کند و باعث افزایش ایمنی، طول عمر و عملکرد بهتر سیستم می‌شود.

کاربردهای اصلی لرزه‌گیر

1. در ساختمان‌ها و سازه‌ها:

   • جلوگیری از انتقال لرزش زلزله به سازه.

   • کاهش آسیب‌های ناشی از حرکات زمین.

   • افزایش پایداری پل‌ها، برج‌ها و ساختمان‌های بلند.

2. در تأسیسات مکانیکی:

   • استفاده در سیستم‌های لوله‌کشی (آب، گاز، بخار) برای جلوگیری از ترکیدگی یا شکست ناشی از ارتعاش.

   • جلوگیری از انتقال لرزش موتورخانه‌ها، چیلرها، پمپ‌ها و ژنراتورها.

3. در صنایع خودروسازی:

   • کاهش لرزش موتور و شاسی.

   • بهبود راحتی سرنشینان و عمر مفید قطعات.

4. در صنایع هوافضا و حمل‌ونقل:

   • تثبیت قطعات حساس در برابر ارتعاشات پرواز یا حرکت.

انواع لرزه‌گیر

• لرزه‌گیر لاستیکی (Rubber Expansion Joint): جذب ارتعاش و حرکت محوری و جانبی.

• لرزه‌گیر فلزی (Metal Expansion Joint): مناسب فشار و دمای بالا.

• لرزه‌گیر فنری (Spring Isolator): کاهش ارتعاشات تجهیزات سنگین.

• لرزه‌گیر جرمی (Tuned Mass Damper): استفاده در برج‌ها و پل‌ها (مانند برج تایپه 101).

استفاده از لرزه‌گیر در سیستم‌های لوله‌کشی

لرزه‌گیرها در لوله‌کشی نقش بسیار مهمی دارند، زیرا از انتقال ارتعاشات و حرکات مکانیکی تجهیزات به شبکه لوله‌ها جلوگیری می‌کنند. این ارتعاشات می‌توانند ناشی از پمپ‌ها، چیلرها، دیگ‌های بخار، موتورخانه‌ها یا حتی تغییرات حرارتی باشند.

دلایل استفاده از لرزه‌گیر در لوله‌کشی

1. جلوگیری از ترکیدگی یا شکست لوله‌ها بر اثر ارتعاشات یا ضربات قوچ.

2. کاهش سر و صدا و لرزش در شبکه لوله‌کشی.

3. افزایش طول عمر تجهیزات و اتصالات.

4. جبران تغییرات طولی و انبساط حرارتی در مسیر لوله‌ها.

5. محافظت از شیرآلات و اتصالات حساس.

انواع لرزه‌گیر مورد استفاده در لوله‌کشی

1. لرزه‌گیر لاستیکی (Rubber Expansion Joint)

   • ساخته‌شده از لاستیک مقاوم در برابر فشار و حرارت.

   • مناسب برای سیستم‌های آب، بخار کم‌فشار و گاز.

2. لرزه‌گیر فلزی (Metal Expansion Joint)

   • دارای بدنه فلزی و بلوزهای استیل.

   • مناسب برای فشار و دماهای بالا.

3. لرزه‌گیر پارچه‌ای (Fabric Expansion Joint)

   • استفاده در سیستم‌های هوای گرم، دودکش‌ها و کانال‌ها.

محل نصب لرزه‌گیر در لوله‌کشی

• در ورودی و خروجی پمپ‌ها و کمپرسورها برای جذب ارتعاشات.

• قبل و بعد از مبدل‌های حرارتی یا چیلرها.

• در مسیرهای طولانی لوله‌کشی که انبساط حرارتی محتمل است.

• نزدیک به نقاطی که تغییر جهت لوله وجود دارد.

نکات مهم هنگام استفاده

• انتخاب نوع لرزه‌گیر بر اساس فشار، دما، و نوع سیال.

• رعایت طول مجاز و میزان جابجایی محوری و جانبی.

• نصب بدون پیچش و تنش اضافی روی لرزه‌گیر.

• استفاده از نگهدارنده‌های مناسب برای جلوگیری از بارگذاری بیش از حد.

 لرزه‌گیرها در بوسترپمپ‌ها نیز کاربرد بسیار مهمی دارند. 

دلایل استفاده از لرزه‌گیر در بوسترپمپ‌ها

1. کاهش لرزش و صدای ناشی از کارکرد پمپ‌ها که می‌تواند به ساختمان و لوله‌ها منتقل شود.

2. جلوگیری از شکستگی یا ترک در لوله‌ها و اتصالات به دلیل ارتعاشات مداوم.

3. جبران انبساط و انقباض حرارتی در سیستم‌های تحت فشار.

4. افزایش طول عمر تجهیزات پمپاژ و کاهش نیاز به تعمیرات.

محل نصب لرزه‌گیر در بوسترپمپ‌ها

• در ورودی و خروجی هر پمپ (معمولاً نزدیک به فلنج‌ها).

• قبل از شیرآلات کنترلی یا فشارشکن‌ها.

• در نقاطی که تغییر جهت یا انشعاب وجود دارد.

نوع لرزه‌گیر مورد استفاده

• لرزه‌گیر لاستیکی فلنج‌دار: رایج‌ترین نوع برای بوسترپمپ‌ها.

• لرزه‌گیر فلزی (استنلس استیل): در فشار و دمای بالا یا سیالات خاص.

توجه : این مقاله در خصوص لرزه گیرها توسط شرکت تامین تجهیزات آوادیس (نماینده انحصاری پمپ های سی ان پی در ایران) تهیه گردیده است و در صورت کپی برداری کلیه حقوق مادی و معنوی آن با ذکر منبع اخذ بلامانع است.